Varikosel

Varikosel, genellikle sol yumurtaya (testise) giden toplardamarlarda, bazen hem sol hem de
sağ testis toplardamarlarında görülen genişlemedir.
Varikosel, çocuk sahibi olan insanların %15’inde görülürken bu oran çocuk sahibi olamayan
erkeklerde %20-%40 arasında değişmektedir. Her varikosel, mutlaka tedavi edilmesi gerekli
olan varikosel değildir. Varikoselde derecelendirme sistemi vardır. Erkek hastalar
kendilerinde varikosel olup olmadığını ve varsa derecesini kendileri de değerlendirebilirler.
Buna göre evre 1 varikosel normal muayene ile tespit edilemeyip karı içi basıncını
arttırdığımız yani ıkındığımız zaman ortaya çıkan düşük dereceli damar genişlemesidir. Evre
2 varikosel ise ıkınmaya gerek kalmaksızın elle normal muayenede görülen varikoseldir. Evre
3 ise dışarıdan bile gözüken kıvrımlı damarsal yapıların olmasıdır. Varikoselin %90’ı tek
taraflıdır ve solda görülür. %10’luk kısmı ise hem sol, hem de sağ tarafta görülür. Varikosel
teşhisi için elle muayene yeterlidir. Bazı durumlarda hasta şişman ve yağ dokusu fazla ise,
testiste başka anormallik olma ihtimali üzerinde duruluyorsa elle muayeneye ek olarak
ultrasonografi tetkiki de (skrotal renkli doppler USG) yapılabilmektedir. Eğer muayenede elle
varikosel tespit edilmemesine rağmen ultrosonografide varikosel varlığı saptanmışsa
(subklinik varikosel) bu durumun hiçbir klinik önemi yoktur. Asıl olan elle muayenede
varikosel olduğunu saptamaktır.
Varikoseli olan hastaların çocuk sahibi olamama ile ilişkileri ile ilgili birtakım hipotezler öne
sürülmektedir. Buna göre varikoseli olan hastalarda testis torbasında daha yüksek ısının
olması, böbrek toplardamarlarından çıkan bazı maddelerin testise zarar vermesi, testise giden
oksijenin azalması, hormonal dengesizliklerin olması gibi nedenlere bağlı sperm ile ilgili
sorumlar olduğu öne sürülmektedir.
Ergenlik dönemindeki erkeklerde de varikosel olabilmektedir. Bu erkeklerde eğer varikoselin
olduğu testis (sol testis) diğer testisten daha küçük ise (%20’den fazla), ağrı yapıyorsa ve eğer

sperm tahlili verebiliyorsa ve tahlilde sorun varsa bu grup hastaların da tedavi edilmeleri
gerekir.
Varikosel ne kadar ileri düzeyde ise (evre 3) sorun yaratma ihtimali o denli fazladır.
Varikosel, eğer testiste ağrı ile birlikte ise, testiste küçülmeye yol açmışsa ve en önemlisi
sperm tahlilinde sorun varsa tedavi edilmelidir. Varikoselin tedavisi cerrahidir. Cerrahi tedavi
ise basit ve kolay bir cerrahidir. Cerrahide yapılması gereken kasıktan yaklaşık 3 cm’lik bir
kesi yaparak sol yumurtanın kirli kanını taşıyan toplardamarların bağlanması ve kesilmesidir
(inguinal/subinguinal varikoselektomi). Varikoselektomi ameliyatı yaklaşık yarım saat
sürmektedir. Operasyonun mikroskop eşliğinde yapılması başarı şansını arttırmaktadır.
Varikosel operasyonundan sonra sperm tahlilinde %50-60 düzelme beklenmektedir. Sperm
talilinde en sık sperm hareketi düzelmektedir, daha az sıklıkla sperm sayı ve şeklinde düzelme
olabilmektedir. Unutulmaması gereken bir konu ise varikosel derecesi ile sperm tahlilindeki
düzelme arasındaki ilişkidir. Varikosel ileri derecede ise ameliyat sonrası sperm
parametrelerinde düzelme daha fazla olmaktadır. Ben, güncel klinik pratiğimde belirgin
varikoseli olan hastalarımı ameliyat etme taraftarıyım.